विदेशमा रहेका नेपालीले मतदान गर्न पाउलान्? निर्वाचन आयोगले अध्ययन थाल्यो
विदेशमा रहेका लाखौं नेपालीले फागुन २०८२ को निर्वाचनमा मतदान गर्न पाएनन्। निर्वाचन आयोगले भदौमा यसबारे अध्ययन सुरु गरेको छ।
विदेशमा रहेका नेपालीले वर्षेनि अर्बौं रुपैयाँ घर पठाउँछन्, देशका हरेक समाचार पछ्याउँछन्, र देश कसरी चल्छ भन्नेमा गहिरो चासो राख्छन्। तर निर्वाचनको दिन धेरैजसो हेर्न मात्र सक्छन्।
अहिलेको अवस्था
- नेपालको सर्वोच्च अदालतले २०७४ सालमै विदेशबाट मतदानको व्यवस्था गर्न आदेश दिएको थियो।
- त्यसयता कानुनी व्यवस्था बनेको छैन, त्यसैले ५ मार्च २०२६ को आम निर्वाचनमा विदेशमा रहेका नेपालीले मतदान गर्न पाएनन्।
- नोभेम्बर २०२५ मा निर्वाचन आयोगले विदेशबाट मतदान सम्भव बनाउन चार कानुन संशोधन गर्न सिफारिस गरेको थियो।
- अगस्ट २०२६ मा आयोगले यसको तरिकाबारे औपचारिक अध्ययन सुरु गरेको छ। समयसीमा भने घोषणा भएको छैन।
मुख्य प्रश्नहरू
कुनै पनि प्रणालीले केही व्यावहारिक प्रश्नको जवाफ दिनुपर्छ। मतदान दूतावासमा गर्ने, हुलाकबाट गर्ने कि अनलाइन? एक देशबाट अर्को देश सरिरहने कामदारको पहिचान कसरी पुष्टि गर्ने? मतको गोपनीयता र सुरक्षा कसरी राख्ने? ठूलो प्रवासी जनसंख्या भएका अन्य देशले फरक फरक मोडेल अपनाएका छन्, र नेपालको अध्ययनले ती विकल्प हेर्ने अपेक्षा छ।
किन महत्त्वपूर्ण
रेमिट्यान्स अहिले नेपालको अर्थतन्त्रको सबैभन्दा ठूलो हिस्सामध्ये एक हो, र त्यो पठाउने धेरैजसो युवा कामदारको जीवन श्रम स्वीकृति, बिमा र म्यानपावरसम्बन्धी सरकारी निर्णयले आकार दिन्छ। उनीहरूलाई आवाज दिँदा दलहरूले आप्रवासनबारे बोल्ने तरिका नै बदलिन सक्छ।
यो अध्ययनले के सिफारिस गर्छ, हामी पछ्याउनेछौं र सजिलो भाषामा जानकारी दिनेछौं।
गल्ती देख्नुभयो? हामीलाई भन्नुहोस्, हामी सच्याउँछौं।
