नेपालमा कीर्तिमानी ४२९ वटा बाघ। अब चुनौती झन् ठूलो

धेरै समय भएको छैन, नेपालका बाघ साँच्चै संकटमा थिए। आज गणना सुरु भएयताकै सबैभन्दा धेरै बाघ नेपालमा छन्।

तथ्यांक

सन् २०२५–२०२६ को राष्ट्रिय गणनामा नेपालमा ४२९ जंगली बाघ भेटिए। तीमध्ये १४५ बाघ चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा छन्, जुन २०२२ को गणनाको १२८ भन्दा बढी हो। सन् १९७३ मा स्थापना भएको र १९८४ मा युनेस्को विश्व सम्पदा सूचीमा परेको नेपालको पहिलो राष्ट्रिय निकुञ्ज बाघ संरक्षणको मुटु बनेको छ।

किन ठूलो कुरा हो

बाघलाई मृग र बँदेलले भरिएको ठूलो र स्वस्थ जंगल चाहिन्छ। बाघको संख्या बढ्नुले चोरी शिकारविरुद्धको संरक्षण, सामुदायिक वन व्यवस्थापन र निकुञ्ज तथा स्थानीयबीचको सहकार्य काम गरिरहेको देखाउँछ। चितवन, बर्दिया र बाँकेको वन्यजन्तु पर्यटनका लागि पनि यो राम्रो खबर हो।

कठिन पक्ष

उही जंगलमा बढी बाघ हुनु भनेको मानिससँग जम्का भेट हुने सम्भावना बढ्नु हो। काठमाडौँ पोस्टसँग कुरा गर्ने संरक्षणकर्मीका अनुसार बासस्थान गम्भीर चिन्ताको विषय बन्दैछ, र निकुञ्ज छेउका गाउँ हरदिन यो जोखिमसँगै बाँचिरहेका छन्। बाघ र मानिस दुवैलाई सुरक्षित राख्न वन्यजन्तुका लागि थप ठाउँ, क्षतिको छिटो राहत र पूर्वसूचना प्रणाली आवश्यक छ।

चितवन घुम्न जाँदै हुनुहुन्छ?

• जंगल सफारी हिँडेर गर्दा इजाजतप्राप्त प्रकृति गाइड लिएर मात्र जानुहोस्। कहिल्यै एक्लै बाटो छाडेर नजानुहोस्।
• निकुञ्ज प्रवेश शुल्क विदेशीका लागि प्रतिदिन रु. २,०००, सार्क नागरिकका लागि रु. १,००० र नेपालीका लागि रु. १५० छ।
• वन्यजन्तु हेर्ने उत्तम समय कात्तिकको सुरुदेखि हो, जब मनसुन सकिन्छ र घाँस सुक्न थाल्छ।

बाघ देखिन्छ नै भन्ने ग्यारेन्टी हुँदैन, र त्यही नै यसको रोमाञ्च हो। तर चितवनमा १४५ बाघ छन् भन्ने थाहा हुँदा हरेक पैदल यात्रा अझ रोमाञ्चक लाग्छ।